محمد الريشهري

375

حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)

ابن اثير گفته است : در نام‌هاى خداوند و الا " جبّار " هست و معناى آن ، كسى است كه بندگان را بر هر امر و نهى كه بخواهد ، وا مىدارد . جابر و جبّار ، در قرآن و حديث نام " جبّار " ، در قرآن كريم يك بار درباره خدا به كار رفته و نام " جابر " ، در آن نيامده است . قرآن كريم ويژگى " جبّاريت " براى غير خداوند و الا را نُه بار ذكر كرده و در هشت مورد ، آن را نكوهيده است . براى مثال ، اين دو آيه : " و هر گردنْ فرازِ بسيارْ روىْ بر تابنده [ ازحق ] ، ناكام گشت " و " آن سان خداوند ، بر هر دل [ انسانِ ] بزرگىْ فروشِ گردنْ فراز ، مُهر مىزند " . احاديث ، اين صفت را از صفات ويژه خدا برشمرده‌اند : " تو چيره اهل آسمان‌ها و چيره اهل زمين هستى . در آنها هيچ چيره‌اى جز تو نيست " . و دليل حصر اين صفت به خداى سبحان ، آن است كه سترگىِ ( سلطه ) مطلق و قهر و غلبه بر جهان ، تنها از آنِ آفريدگار جهان و مالك آن است و براى هيچ آفريده‌اى ، مانند اين صفت نيست . از اين‌جاست كه اگر كسى خود را در جايگاه خداوند قرار دهد و اراده خود و نه اراده خدا را بر ديگران حاكم سازد و با ايشان با منطق زور و ستم رفتار كند ، كار وى ، مصداق ظلم است و سزاوار نكوهش . راغب در اين زمينه گفته است : جبّار در وصف انسان ، به كسى گفته مىشود كه كاستىِ خود را با ادّعاى منزلتى از بلندْ پايگى كه شايسته آن نيست ، جبران كند . در احاديث ، آثار و ويژگىهاى متعدّدى براى صفت " جبّار " و " جابر " ياد شده است . از جمله آثار و ويژگىهاى صفت " جبّار " : غلبه ، نفى ضد ، همانند ، و وزير